Historie Damespad Zeeland

Vanaf het eind van de negentiende eeuw is Domburg niet alleen een familiebadplaats maar ook een ontmoetingsplaats voor kunstenaars en kunstenaressen. Zij inspireerden elkaar en er ontstonden romances. Lees hier meer over de rijke historie en de beroemde vrouwen van Walcheren!

Rijke geschiedenis

Een kleine tweeduizend jaar eerder stichtten de Romeinen een belangrijke tempel voor de van oorsprong Germaanse maar ver-Romein-ste inheemse godin Nehalennia. Ook in die tijd was hier een belangrijk plaats voor overslag van de schepen uit de riviervaart en de zeeschepen die onder andere op Engeland voeren. Nehalennia waakte over een behouden vaart. Gewijde grond, dus. In 1647 zijn brokstukken gevonden van beelden en tempelresten en zeer onlangs kregen vissers brokstukken van de tempel in hun netten.

Badhotel Domburg

Twee Middelburgse dames ( Marie Tak van Poortvliet en Jacoba van Heemskerk) gaan voor het eerst ‘zeebaden’ in Scheveningen en vatten het plan op om dit ook in Domburg mogelijk te maken. Aldus geschiedde in 1834. Met de komst van dokter Mezger in 1887 kwamen ook de rijken van Europa naar Domburg om zich door Mezger te laten behandelen. Onder hen bevond zich ook Elisabeth von Wied, haar schrijfster pseudoniem was Carmen Sylva, de latere koningin van Roemenië.

In het kielzog van de adel komen ook kunstenaars (o.a. Jan en Charley Toorop, Piet Mondriaan, Mies Elout-Drabbe ) naar Domburg. Het zijn de glorie jaren van het Badhotel.

Neeltje Jans

Er is ook een andere geschiedenis waardoor Zeeland voor altijd verbonden is met het water, de watersnoodramp in 1953. Hieruit vloeiden de unieke Deltawerken voort. Neeltje Jans is de naam van de zandplaat waarop Rijkswaterstaat de Oosterschelde-stormvloedkering bouwde. De betekenis is dezelfde als ‘Nehalennia’ . Beide namen betekenen: ‘Het genezend licht bij de Helle’, tegenwoordig de Noordzee geheten.

Villa Loverendale

Marie Tak van Poortvliet had met de schilderes Jacoba van Heemskerk een innige relatie. In de schaduw van het Badhotel in Domburg verrijst Villa Loverendale. Marie Tak ontvangt de mensen en Jacoba schilderde. Enkele werken van Jacoba zijn te zien in het Haags Museum. Marie Tak bewoog hemel en aarde om de biologisch-dynamische landbouw van de grond te krijgen in de Cultuurmaatschappij Loverendale. Later wordt Loverendale voortgezet als Hof Terlinde. Loverendale bestaat nog steeds als merknaam o.a. Brood. De kruidentuin bestaat nog en er is zelfs een kleine camping.

Beroemde vrouwen van Walcheren

Mies Elout-Drabbe (1875-1965), schilderes

De schilderes Mies Elout-Drabbe stond sterk onder invloed van haar vriend en leermeester Jan Toorop. De familie Drabbe vestigde zich permanent te Domburg in 1895, waar Mies trouwde met Paul Elout, directeur van de Domburgsche Zeebadinrichting. In de jaren 1911- 1920 nam zij ieder jaar deel aan de zomerexposities in Domburg.

Charley Toorop (1891-1955), schilderes

Charley was de dochter van Jan Toorop. In 1911 exposeerde zij met Piet Mondriaan en Jacoba van Heemskerck in het oude tentoonstellingsgebouw bij de duinen. Jarenlang deed zij mee aan de Domburgse Zomerexposities. Zij trouwde met Henk Fernhout. Na de scheiding (1917) ging Charley met haar drie kinderen haar eigen weg. De opvoeding van haar kinderen liet zij voornamelijk aan anderen over, want zij ging voor de schilderkunst.

Eva Besnyö (1910-2003), fotografe

de wereldberoemde fotografe van Hongaarse afkomst heeft lange tijd op Walcheren gewerkt en gewoond

Nettie Nijhoff Wind (1897-1971), beeldend kunstenaar

Nettie schreef onder het pseudoniem A.H. Nijhoff, waardoor gesuggereerd werd dat de auteur een man was. De ik-figuur in Twee meisjes en ik was een medicus. Dat gaf veel stof tot speculatie bij de lezers. In een ander boek (Olivia) komt ook de liefde tussen vrouwen ter sprake en dat zorgde destijds voor veel opschudding.

Nettie trouwde op haar 19e jaar (1916) met dichter Martinus Nijhoff en in datzelfde jaar kregen zij een zoon: Wouter Stephan (Faan). Niet lang daarna vertrok Nettie met haar zoontje naar Parijs en later naar Italië. Met de Italiaanse Maria Tesi beheerde Nettie een pension – maar na 7 jaar overleed Maria bij een autorally in de Sahara. Vanaf 1930 trok zij op met beeldend kunstenaar Marlow Moss. In 1953 overleed haar ex-man Martinus Nijhoff. Nettie erfde van hem Huize Antoinette in Biggekerke (Valkenisse). Gebouwd in 1930 (dit huis staat er nog maar heeft een andere naam.) In Biggekerke bracht Nettie haar laatste jaren door. Nettie was een opvallende vrouw, groot, gepassioneerd, vechtend voor onafhankelijkheid en rechtvaardigheid.

Marlow Moss (1890-1958), beeldend kunstenaar

Engelse beeldend kunstenaar Marlow Moss was de vriendin van Nettie Nijhoff. Zij maakte o.a. de grafsteen voor Nettie Nijhoff-Wind. De steen is te vinden op de begraafplaats in Biggekerke (nummer 415).

Betje Wolff (1738-1804) en Aagje Deken (1741-1804), schrijfsters

Betje Bekker is afkomstig uit Vlissingen en trouwde dominee Wolff. Aagje en Betje woonden samen sinds de dood van dominee Wolff in 1777 o.m. in De Rijp. Zij schreven samen o.a. de brievenroman Sara Burgerhart. Betje kreeg vaak jonge vrouwen en meisjes op bezoek, om hen met raad en daad bij te staan (in de liefde, het leven, het schrijven…) Niet Aagje Deken maar Coosje Busken zou de grote liefde geweest zijn van Betje. Bij hen woonde een pleegkind. Hoeveel harten Betje gebroken heeft is niet bekend, maar gesuggereerd wordt: veel. Aagje zou dit goedmoedig hebben waargenomen. Geen van die contacten houdt echter stand en Aagje en Betje blijven tot op het laatst van hun leven samen en overlijden 9 dagen na elkaar in 1804.

Henriëtte van der Meij

De eerste vrouwelijke dagbladjournaliste in Zeeland.

Ere wie ere toekomt!

Hebben wij een belangrijke dame van Walcheren vergeten?
Laat het ons weten dan voegen we haar graag toe. damespadzeeland@tele2.nl